BP08 Diaconie

Algemeen
Diaconaat is een belangrijk onderdeel van het kerkenwerk. De kerkelijke gemeente is er niet voor zichzelf.
Een gemeente vervult haar diaconale roeping in de kerk en in de wereld door te delen wat haar aan gaven is geschonken, te helpen waar geen helper is en te getuigen van de gerechtigheid van God waar onrecht plaatsvindt.
De diakenen hebben een leidinggevende taak om samen met de gemeenteleden de diaconale roeping gestalte te geven. De diaconie werkt aan de hand van een beleidsplan dat elke 4 jaar opnieuw wordt vastgesteld en zonodig (tussentijds) wordt aangepast.
De diakenen hebben vanuit de kerkorde een aantal hoofdopdrachten, te weten:

  • Het treffen, waar nodig van voorzieningen tot verlening van diensten aan hen, die hulp behoeven en tot bevordering van het maatschappelijk welzijn;
  • Het bijeenbrengen, beheren en besteden van diaconale goederen en gelden;
  • Het deelnemen aan ambtelijke vergaderingen, zoals kerkenraad;
  • De ambtelijke vertegenwoordiging in de kerkdiensten met de taken die daarbij horen, zoals het collecteren en het dienen aan de tafel bij het Heilig Avondmaal;
  • Het dienen van de kerk in haar taak om gemeente, overheid en samenleving te wijzen op haar roeping om ten aanzien van sociale vraagstukken, gerechtigheid te betrachten.

Organisatie
Het college van diakenen telt maximaal 7 diakenen. Uit haar midden wordt een voorzitter en secretaris benoemd.
De financiële taken zijn belegd bij een administrerend diaken of administratief medewerker. Conform de richtlijnen van de PKN wordt de jaarrekening extern opgesteld/gecontroleerd door een accountantskantoor.
De diaconie werkt intensief samen met de diaconie van de Gereformeerde Kerk (beiden onderdeel van de Protestantse Gemeente Vaassen).
De diaconie vergadert 9x per jaar. Tijdens 5 van de 9 vergaderingen wordt tijd ingeruimd om te vergaderen met de diaconie van de Gereformeerde Kerk.
Daarnaast participeren een of meerdere diakenen in de volgende overleggen/werkgroepen:

  • Kleine en grote kerkenraad (Hervormde Gemeente Vaassen);
  • Federatieraad (Protestantse Gemeente Vaassen);
  • Diaconaal Netwerk gemeente Epe;
  • Identiteitsraad van de Boskamp (Epe)
  • Werkgroep Roosevelthuis.

Conform de landelijke richtlijnen van de PKN (www.PKN.nl) wordt er jaarlijks een jaarrekening en begroting opgesteld, waarin verantwoording wordt afgelegd van het gevoerde en goedkeuring gevraagd voor het te voeren beleid. Mocht de diaconie beschikken over vermogen en wil men over gaan tot beleggen dan zal dit gebeuren conform de richtlijnen van de PKN.

Inkomsten
De inkomsten van de diaconie worden verkregen uit:

  1. Wekelijkse collecten tijdens de kerkdiensten;
  2. Particuliere bijdragen en giften;
  3. Rente uit spaargelden;
  4. Opbrengsten uit bezittingen (pacht);
  5. Acties (paasontbijt, startweekend, ontbijtactie, emmeractie (noodhulp)).

Ad 1: In de diensten wordt gecollecteerd voor het diaconale werk en de kerk.
Jaarlijks stelt de diaconie in samenwerking met kerkbeheer en de diaconie van de Gereformeerde Kerk het collecterooster op. Daarbij worden de volgende richtlijnen gehanteerd:

  • De eerste collecte geldt als diaconale collecte;
  • 20% van de diaconale collecten krijgt de bestemming Diaconie Algemeen, en geldt in eerste instantie als
    werkkapitaal van de diaconie;
  • 80% van de collecten geldt als bestemmingscollecte (lees jeugd, meerjarig project, rooster PKN, goede doelen/organisaties. Hierbij fungeert de diaconie derhalve slechts als financieel doorgeefluik;
  • Bij een grote ramp heeft de diaconie de mogelijkheid om een extra uitgangscollecte te houden.

De collecten worden regulier toegelicht via het Kerkblad, de Zondagsbrief en zo nodig via andere media.

Ad 3: opbrengsten uit bezittingen
De diaconie heeft vermogen (lees oud geld). Een deel van dit kapitaal wordt belegd in Oikocredit (www.oikocredit.nl), een deel staat op spaarrekeningen bij de SKG en een deel is uitgeleend als meerjarige 0% leningen ten behoeve van binnenlandse diaconale projecten.

Ad 5 acties: meerjarenproject.
Gezamenlijk met de Gereformeerde Kerk wordt er een meerjarig project gekozen / ondersteund. De gemiddelde looptijd bedraagt 3 jaar.
Naast een 6-tal diaconale collecten die jaarlijks voor dit project worden bestemd, mobiliseren de diaconieën ook de andere geledingen/onderdelen binnen de kerken.
De opbrengsten van het Paasontbijt en de Ontbijtactie worden eveneens voor dit project bestemd.

Uitgaven

  1. Ondersteuning Kerken in Actie;
  2. Het diaconaal quotum;
  3. Ondersteuning plaatselijke kerkelijke activiteiten;
  4. Vakantieweken voor ouderen en gehandicapten;
  5. Individuele hulpaanvragen om steun;
  6. Ondersteuning goede doelen, organisaties en fondsen.
    Voor wat betreft de uitgaven van alle diaconale gelden heeft de diaconie de volgende globale verdeling vastgesteld:
    buitenland: 50%, landelijk/regionaal: 10%, plaatselijk: 40%.

Ad 1 Ondersteuning Kerken in Actie
Gehouden collectes voor Kerken in Actie gelden als doorzendcollecten.

Ad 2 Diaconaal quotum
Dit quotum is een verplichte bijdrage voor het landelijk diaconaal werk. Voor de actuele percentages zie de website van de PKN. Dit geld wordt gebruikt voor ondersteuning, educatie, voorlichting op diaconaal terrein (brochures, landelijke diaconale dag, materiaal, etc.)

Ad 3 Ondersteuning plaatselijke kerkelijke activiteiten

  • Ouderenwerk
    Georganiseerde activiteiten voor ouderen, oudermiddagen, speciale vieringen e.d. worden financieel ondersteund.
  • Jeugd- en jongerenwerk
    De diaconie is bereid financiële ondersteuning te geven aan de activiteiten die opgezet worden, mits ze raakvlakken heeft met het werk van de diaconie.
  • De diaconie draag bij in de kosten die gemaakt worden voor bloemen of andere geschenken voor zieken en/of ouderen.

Ad 4 Vakantieweek voor ouderen en gehandicapten.
De diaconie is vertegenwoordigd in de werkgroep Nieuw Hydepark (voorheen Roosevelthuis). Doel is het organiseren van een geheel verzorgde vakantieweek voor ouderen en lichamelijk gehandicapten die niet meer
zelfstandig op vakantie kunnen. Ook vanuit onze gemeente maken leden hiervan gebruik. De diaconieën ondersteunen in de kosten van de vrijwilligers, de activiteiten en deelnemers die de kosten niet of niet geheel kunnen dragen.

Ad 5 Individuele hulpvragen om steun
Deze hulpvragen komen veelal binnen via de hulpvrager zelf, een schuldbegeleider of via de predikant of ouderling.
Er bestaat een mogelijkheid voor mensen van buiten de kerk om voor diaconale steun in aanmerking te komen. Per geval zal de diaconie bekijken en beoordelen of hulp wordt geboden.
In samenwerking met de diaconie van de Gereformeerde Kerk zijn hiertoe in 2015 richtlijnen opgesteld welke zijn vastgelegd in het stuk “Criteria financiële en geestelijk hulp”.

Ad 6 Ondersteuning goede doelen, organisaties en fondsen (middels bestemmingscollecten en/of giften).
De doelen, organisaties en fondsen worden op verschillende niveaus gesteund, te weten plaatselijk, regionaal, landelijk en wereldwijd.
Voordat de diaconie overgaat tot ondersteuning van een bepaald doel / instelling wil zij graag een positief antwoord hebben op de volgende vragen:

  • Is het in overeenstemming met de diaconale opdracht?
  • Krijgt het diaconale geld ook een diaconale bestemming?
  • Past de identiteit van de instelling bij onze gemeente?
  • Voldoet de instelling aan landelijke keurmerken en zijn het betrouwbare organisaties?

Vermogen
Het uitgangspunt van de diaconie is dat de komende jaren (lees periode 2015-2020) met toestemming van de kerkenraad, licht op het eigen vermogen ingeteerd kan/mag worden. Hierbij in het achterhoofd houdende dat de diaconie vanuit de opbrengsten van het vermogen een deel van haar hulpprogramma financiert.

Voorlichting en informatie gemeente
In het Kerkblad worden de diaconale giften en collecten van de afgelopen maand verantwoord.
Via het Kerkblad en de Zondagsbrief zal informatie over het project/het collectedoel worden gegeven.
Beleidsvoornemens naar aanleiding van de kernfuncties:

  • De Diaconie stelt zich tot taak waar nodig sociale en maatschappelijke activiteiten ten behoeve van kwetsbare (groepen van) medemensen te ontplooien c.q. te bevorderen en zodoende de samenleving te wijzen op haar verantwoordelijkheden. Voorbeelden hiervan zijn: participatie in het kader van de WMO, paasgroet, paasattenties, vakantieweek;
  • Het helpen van de medemens die in acute financiële nood verkeert, hulp in welke vorm dan ook te verlenen, met of zonder burgerlijke overheid of andere maatschappelijke en kerkelijke instellingen. Voorbeelden hiervan zijn: Werkgroep armoede in eigen omgeving, helpende handen en vluchtelingen (m.n. asielzoeker hulp);
  • De Diaconie stelt zich tot taak de offerbereidheid van de gemeente te stimuleren en de verkregen financiën op verantwoorde wijze te besteden. Voorbeelden hiervan zijn: collectes met een bepaald doel (bijvoorbeeld noodhulp, meerjarig project), collectes in het kader van Kerk in Actie;
  • Tot het ambt behoren o.a.: dienst doen tijdens kerkdiensten, verzorging van het Heilig Avondmaal, bijwonen vergaderingen en participeren in bijzondere taken. De koersbepaling diaconie en organisatie Heilig Avondmaal zijn hiervoor de leidraad;
  • Jaarlijks wordt door het college van diakenen een actieplan opgesteld waarin wordt opgenomen welke speerpunten men het komende seizoen extra aandacht wil gaan geven naast de bestaande activiteiten. Ook zal jaarlijks een evaluatie plaatsvinden van de bestaande activiteiten en kan vastgesteld worden of activiteiten worden gestopt, of tijdelijk minder aandacht krijgen zodat er ruimte is en wordt gemaakt voor nieuwe activiteiten. Dit geld zowel wat betreft tijd, menskracht, maar ook financiën. Zowel bestaande, maar ook nieuwe activiteiten kunnen alleen dan worden gedaan als er immaterieel en materieel voldoende middelen beschikbaar zijn.

Overige beleidsvoornemens:

Een proactieve houding
De diaconie neemt zich voor meer zichtbaar te zijn in de (kerkelijke) samenleving. Naast de al in de kerkblad verschijnende stukjes over de collectedoelen, zal er aandacht gegeven worden aan de inhoud van de
gespreksonderwerpen van de diverse vergaderingen en bijeenkomsten.

Invulling jeugddiaconaat
Het blijft in onze vergrijzende gemeente een voortdurende uitdaging hoe invulling te geven aan het jeugddiaconaat.

Lijnen naar de toekomst
Nadenken over de punten vergrijzing, vereenzaming, organisatie van de zorg, jongerenproblematiek en zinvolle levensinvulling (zie uitwerking hieronder) en proberen om invulling te geven aan de genoemde kansen.

Lijnen naar de toekomst (ter overdenking)
De toekomst in kaart brengen is voor een mens niet mogelijk. Toch zijn er echter ontwikkelingen in de samenleving zichtbaar die toekomstige gevolgen zullen hebben. Ook op het gebied van diaconaat.
Enkele trends zijn:

  • Vergrijzing
    De gemiddelde leeftijd van mensen neemt nog steeds toe, terwijl anderszins het geboortecijfer afneemt. Dit heeft tot gevolg dat het aantal ouderen zowel procentueel als absoluut toeneemt. Veel van deze ouderen hebben door een variatie aan oorzaken een bescheiden netwerk van familie, vrienden en kennissen. De beperktere mobiliteit
    speelt een belangrijke rol in het onderhouden van sociale contacten.
    Kans: De diaconie kan ouderen een programma aanbieden waardoor ze naast ontmoeting met elkaar ook in aanraking kunnen komen met het Evangelie.
  • Vereenzaming
    Door te toegenomen jachtigheid in de samenleving, de kleinere gezinsomvang van de laatste decennia en de toegenomen mobiliteit (kinderen wonen verder weg) neemt het aantal mensen met
    eenzaamheidsproblematiek toe. Dit betreft niet alleen ouderen, maar zeker ook jongeren die door diverse oorzaken weinig sociale contacten hebben. Bij dit proces spelen ook de massamedia een rol.
    Kans: De diaconie kan eenzamen in contact brengen met leden van de kerkelijke gemeente én met elkaar. Hier liggen ook missionaire
    kansen. Daarnaast kan er een rol zijn voor de diaconie in het netwerk van de hulpverlening.
  • Organisatie van de zorg
    De overheid organiseert de zorg op een andere wijze dan voorheen. De Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) is hier een voorbeeld van. Er komen (weer) steeds meer verantwoordelijkheden bij de individuele burger te liggen. Verantwoordelijkheden die niet iedereen aankan. Daarbij neemt ook de complexiteit van de regelgeving toe. Er komt een extra belasting bij mantelzorgers te liggen.
    Kans: De diaconie kan via vrijwillige thuiszorg, kennis, persoonlijke begeleiding en eventueel financiële ondersteuning individuele personen/gezinnen helpen. Bovendien kan de diaconie actief participeren in de door de overheid ingestelde Adviesraad WMO.
  • Jongerenproblematiek
    Steeds meer jongeren groeien op in een onstabiele gezinssituatie. Hoofdoorzaak hiervan is het grote aantal echtscheidingen en de ik-gerichtheid in de maatschappij. Deze jongeren vertonen meer dan
    gemiddeld ‘heftig’ gedrag, wat zich onder meer uit in drank- en drugsgebruik, hangen op straat en soms vandalisme.
    Oorzaak is in veel gevallen een gebrek aan warmte en liefde in de thuissituatie.
    Kans: Door het geven van persoonlijke aandacht kan de jongere geholpen worden en kan deze kennismaken met het Evangelie.
  • Zinvolle levensinvulling
    Door verdergaande automatisering en verplaatsing van arbeid naar lage lonen landen zal een grote groep mensen zonder werk geraken en bestaat er gevaar van verveling.
    Kans: in de Nederlandse samenleving is een grote behoefte aan vrijwilligers. Door als een soort intermediair met deze mensen in gesprek te komen kan het mes aan twee kanten snijden.

Tenslotte

Inspiratie
Zowel voor het verwerven van enthousiaste diakenen en uitvoerders van het diaconale werk, als ook voor het zorgen van voldoende financiële middelen hiervoor, zijn gedreven diakenen nodig die de gemeente kunnen overtuigen en enthousiasmeren. Maar dat niet alleen. Er moet ook een zichtbare verbinding bestaan tussen het kerkelijk leven (dus de liturgie en de eredienst, het pastoraat en de gemeenschapsbeleving) en die dagelijkse diaconale praktijk. Niet alleen moet dat wat in de kerk wordt beleden zichtbaar worden gemaakt in het dagelijks leven, maar ook omgekeerd;
wat men in de dagelijks diaconale praktijk tegenkomt, dient weerklank te vinden in die gemeenschap, ook in de liturgie, eredienst en pastoraat. Het diaconaat moet als het ware zijn ingebed in het kerkelijk leven. Dit is in feite de belangrijkste taak voor de diakenen, die ze echter onmogelijk in hun eentje gestalte kunnen geven. Dit is voor een deel juist waaruit zij zelf hun gedrevenheid en inspiratie moeten kunnen putten. En daarvoor is tenminste ook betrokkenheid bij en gerichtheid op het diaconaat nodig van de voorgangers in de gemeente.

Barmhartigheid en gerechtigheid
Bij diaconaat gaat het altijd om situaties waarbij de persoonlijke levensomstandigheden, de basisbehoeften van mensen in het geding zijn. Dit zijn vrij vertaald naar de werken van barmhartigheid de behoefte aan voedsel, kleding, onderdak, zorg, veiligheid en geborgenheid en enig toekomstperspectief. (Mattheüs 25 vers 35-40: de hongerige voeden, de dorstige te drinken geven, de vreemdeling onderdak verschaffen, de naakten kleden, de zieken verzorgen en de gevangenen bezoeken). Ook in situaties waarbij de begrippen “onrecht” en “gerechtigheid” een rol
spelen, gaat het veelal om diaconaat. In situaties waarbij deze aspecten niet in het geding zijn, is meestal geen sprake van diaconaat. In dat geval wordt door de diaconie dan ook geen hulp verleend. Wel wordt dan in dien
mogelijk, verder doorverwezen naar instanties die wel zouden kunnen helpen.